ilmli

Kamoliddin Behzod (1455 -1535) G‘arbda “Sharq Rafaeli” deb tan olingan Behzoddan bizga qadar rang-barang janrlarda ko‘plab asarlar qolgan. U Sharq tasviriy sanʼatini janr, mavzu, g‘oyaviy yo‘nalishi, tuzilishi, ranglar tanosibi, shakl va voqealar mutanosibligi jihatdan yangi taraqqiyot cho‘qqisiga ko‘taradi; oddiy hayotiy voqea-hodisalardan tortib, mashriqzaminda keng yoyilgan anʼanaviy lavhalar asosida go‘zal miniatyuralar chizdi, daho allomalarning shoh asarlarini, […]

Abdurazzoq Samarqandiy (1413-1482) Abdurazzoq Samarqandiy sheʼr, arab tili grammatikasiga oid risola yozganligi maʼlum bo‘lsa-da, lekin uning bizgacha yetib kelgan yagona tarixiy asari — «Matlaʼi saʼdayn va majmaʼi bahrayn» («Ikki saodatli yulduzning chiqishi va ikki dengizning qo‘shilish joyi»)dir. Asar fors tilida yozilgan bo‘lib, ikki jildni tashkil etadi. «Matlaʼi saʼdayn»ning birinchi jildida qisqa tarzda Chingizxon avlodidan bo‘lgan

Fasih Xavofiy (1375-1442) Fasih Xavofiyning maʼlum bo‘lgan birdan-bir asari «Mujma ut-tavorix» («Tarixiy sanalar yig‘indisi»)ni yozishga kirishgan. (Bu asar «Mujmai Fasihiy» ham deb yuritilgan). Kitob muqaddima, ikqi maqola va xotimadan iborat bo‘lib, muqaddima Odam Atodan tortib Muhammad payg‘ambarning tavalludigacha (570—580) bo‘lgan tarixni o‘z ichiga oladi. Birinchi maqola “Muqaddima”ning bevosita davomi bo‘lib, «Payg‘ambarning 53 yoshigacha, yaʼni uning

Husayn Voiz Koshifiy (1440-1505) XV asrning ikkinchi yarmida Xurosonda Alisher Navoiy atrofida to‘plangan alloma, shoir va donishmandlar orasida mashhur va qomusiy talant egalaridan biri Voiz Koshifiydir. Husayn Voiz Koshifiy asarlarini o‘z davrining ilmiy tili — fors tilida yozgan bo‘lib, undan ko‘pgina ilmiy, badiiy tarjima asarlari ham meros qolgan. U falsafa, axloq, tilshunoslik, adabiyotshunoslik, siyosat, tarix,

Sharafiddin Ali Yazdiy (1454) Sharafiddin Ali Yazdiy o‘z davrining yetuk olimlaridan biri sanalgan va tafsir, fiqh, hadis, tarix, jug‘rofiya, harb va adabiyot ilmlarini mukammal darajada bilgan va turli sohalar bo‘yicha qimmatli asarlar yozgan. Qomusiy olim Ali Yazdiy Amir Temurning Hindistonga qilgan harbiy yurishining tafsilotlarini o‘z ichiga olgan asari – “Saodatnoma yo ro‘znomai g‘azavoti Hinduston”ni fors-tojik

Yaʼqub Charxiy (1359-1447)) Mavlono Yaʼqub Charxiy Naqshbandiya taʼlimoti, turli diniy ilmga oid bir qancha asarlar yozadiki, bu yerda ularning ro‘yxatini keltirib o‘tish maqsadga muvofiqdir: «Tafsiri Charxiy» («Charxiyning Qurʼonga qilgan tafsiri»). «Risolai unsiya» («Do‘stlik haqida risola»). «Ar-risolat ul-abdoliya» («Abdollar haqida risola»). «Risola dar siyrati Mustafaviya va tariqai mustaqimiya» («Mustafoning siyratlari va to‘g‘ri yo‘llar haqida risola»). «Risola

Ali Qushchi (1403-1474) «O‘z davrining Batlimusi» deb tanilgan Ali Qushchining to‘liq nomi Alouddin Ali ibn Muhammad al-Qushchi bo‘lib, u Samarqandda tug‘ilib o‘sgan va XV asrda ilmiy faoliyat ko‘rsatgan matematik va astronomlardandir. Ali Qushchining qalamiga mansub asarlar quyidagilardir: 1. «Risola fi-l-hisob» («Hisob haqida risola»). Asar fors tilida 1425 yili Samarqandda yozilgan. U uch qismdan iborat: o‘nlik

Mirzo Ulug‘bek (1394-1449) Ulug‘bek atrofida to‘plangan Samarqand olimlari katta ahamiyat bergan eng muhim ilmiy yo‘nalishlardan biri astronomiya fani edi. Islomdagi eng avvalgi astronomik asarlar “Zij” deb atalib, ular asosan jadvallardan iborat bo‘lgan. Ulug‘bekdan avval yozilgan eng mukammal “zij” lar Beruniyning «Qonuni Masʼudiy» si va Nasriddin Tusiyning 1256 yili yozib, Xulashxonga taqdim etgan «Ziji Elxoniy» asari

Najmiddin Kubro (1145-1221) Najmiddin Kubro bir necha ilmiy asarlar va ruboiylar yozganki, ular juda ko‘p tazkiralarda uchraydi. U o‘z qarashlarini arab tilida yozgan bir qator risolalarida bayon qilgan. Ulardan asosiylari «Favoʼih al-Jamol va favotih al-Jalol», «al-Usul al-ashara», «Risolat al-Xoʼif al-xaʼim min laumon al-laʼim» va boshqalardir. Bu asarlar arab mamlakatlari va Turkiyada bosib chiqarilgan. Uning arab

Burhonuddin al-Marg‘inoniy (1123-1197) Buyuk faqih Ali ibn Abu Bakr ibn Abd ul-Jalil al-Farg‘oniy ar-Rishtoniy al-Marg‘inoniy Qurʼoni, hadis ilmlarini mukammal egallab, fiqh— islom xuquqshunosligi borasida benihoya chuqur ilmga ega bo‘lganligi va bu sohada beqiyos durdonalar yaratganligi tufayli Burhon ud-din va-l-milla va Burhonuddin al-Marg‘inoniy nomlari bilan mashhurdir. Burhonuddin al-Marg‘inoniy islom dinidagi sunniylarning to‘rtta asosiy mazhabi asoschilarining asarlarini